Forum waarschuwt: meer journalisten gevangen in Rusland
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT - 8 maart 2026 - LONDEN/PRAAG/BOEDAPEST — De door de VS gesteunde omroep Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL) meldt dat één van haar gevangen genomen journalisten is overgebracht naar een ‘strafisolatiecel’ in Rusland, waar ze een aanvullende disciplinaire straf uitzit voor vermeende overtredingen. Critici waarschuwen dat er in Rusland nu meer journalisten en medewerkers in de media achter de tralies zitten dan vorig jaar.
Nika Novak (32), die eerder werkte voor de nieuwszender ChitaMedia en later hoofdredacteur was van de website Zab.ru, werd in november 2024 veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf wegens ‘vertrouwelijke samenwerking met een buitenlandse organisatie’.
Volgens waarnemers is dit de eerste keer dat een journalist op grond van dit artikel van de Russische wet is veroordeeld.
Novak, die een opleiding tot jurist volgde voordat ze zich op journalistiek en literatuur richtte, werkte als freelance correspondent samen met RFE/RL, aldus functionarissen.
Tijdens haar detentie zou Novak verschillende hongerstakingen hebben gehouden uit protest tegen disciplinaire maatregelen. Ze had geklaagd over de omstandigheden in de gevangenis, beperkingen op haar correspondentie, vermeende mishandeling in een strafkolonie in de Russische regio Irkoetsk en aanhoudende provocaties van een celgenoot.
DEZE KWESTIE IS AAN DE ORDE GESTELD BIJ MEDIA FREEDOM
Haar zaak was één van de zaken die werden besproken op het Forum voor Mediavrijheid, dat op 5 en 6 maart in Londen plaatsvond. Sprekers stelden vast dat de toenemende vervolging van journalisten een steeds grotere bedreiging vormt voor de persvrijheid wereldwijd.
Het evenement bracht journalisten, mensenrechtenactivisten, internationale juristen en politici samen om te discussiëren over manieren om onafhankelijke berichtgeving te verdedigen.
Sprekers wezen op andere gevangen journalisten die banden hebben met RFE/RL en onafhankelijke media in de regio.
Onder hun was Ihar Losik, een Wit-Russische journalist van RFE/RL die een lange gevangenisstraf uitzit in Wit-Rusland nadat de autoriteiten hem beschuldigden van het organiseren van massale onrust, beschuldigingen die breed veroordeeld werden door mensenrechtenorganisaties.
REGIONALE REPRESSIE GEPUBLICEERD
Deelnemers noemden Farid Mehralizada, een journalist van RFE/RL die vorig jaar in Azerbeidzjan werd gearresteerd te midden van een bredere repressie tegen onafhankelijke media. ( Red.: Repressie = onderdrukking ofwel systematisch inperken van de vrijheden van een individu of groep).
Sprekers op het forum waren onder andere Alsu Kurmasheva, journalist van RFE/RL, die meer dan negen maanden in Rusland vastzat voordat ze op 1 augustus 2024 werd vrijgelaten in een gevangenenruil.
Kurmasheva zei dat er meer journalisten en medewerkers van de media in Rusland vastzitten dan vorig jaar.
Ondanks de toenemende repressie blijven er volgens haar verhalen opduiken over hun veerkracht en vastberadenheid om gerechtigheid na te streven, zelfs vanuit de gevangenis.
“Ik weet uit eigen ervaring hoe buitengewoon moeilijk het is om niet alleen gevangenschap te doorstaan, maar ook om je te blijven verzetten tegen onrecht en je gevoel van vrijheid achter de tralies te behouden”, liet Kurmasheva weten.
WERELDWIJDE BEDREIGINGEN VOOR DE JOURNALISTIEK
“De vrije wereld mag nooit wegkijken. Houd hun namen in de schijnwerpers, geef hun stemmen een stem en strijd voor hun vrijlating. Journalistiek mag niet langer als een misdaad worden beschouwd”, voegde ze eraan toe.
De deelnemers waarschuwden voor bredere bedreigingen voor de journalistiek, waaronder transnationale repressie, surveillancetechnologieën, juridische intimidatie door middel van zogenaamde strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP's) en economische druk op onafhankelijke media.
Ze gaven aan dat het forum aanbevelingen zal formuleren op basis van internationale gegevens om de bescherming van de persvrijheid in de Europese Unie en daarbuiten te versterken.