Eva Besnyö keek de eeuw recht aan

Geschreven door Redactie Cultuur.

DOOR: CHARLOTTE TODAY / 17 augustus 2026 - EVA BESNOY/DE BEVRIJDE CAMERA- Fotomuseum Den Haag toont dit najaar ruim 300 vintagefoto’s van Eva Besnyö.

Haar levensgeschiedenis doorloopt een eeuw van artistieke vernieuwing, oorlog en vrouwenemancipatie.

Op haar zelfportret uit 1931 kijkt Eva Besnyö de beschouwer recht aan. De Rolleiflex houdt zij stevig voor zich vast. Niet als accessoire, maar als het instrument waarmee zij haar eigen plaats in de wereld ging veroveren.

Besnyö werd in 1910 geboren in Boedapest. Als tiener kreeg zij een camera van haar vader.

Ze volgde een opleiding bij de Hongaarse fotograaf József Pécsi en vertrok in 1930 naar Berlijn. Daar experimenteerde zij met onverwachte camerastandpunten, sterke diagonale lijnen en heldere composities.

Door de opkomst van het fascisme verhuisde zij in 1932 naar Nederland. Via haar toenmalige geliefde John Fernhout en diens moeder, de schilder Charley Toorop, kwam Besnyö terecht in de voorhoede van de Nederlandse kunstwereld.
Ze bouwde een eigen beroepspraktijk op en speelde een belangrijke rol binnen de Nieuwe Fotografie.

GEDWONGEN ONDERDUIK
Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest de Joodse Besnyö onderduiken en kwam haar werk tijdelijk stil te liggen. Na de oorlog richtte zij haar camera opnieuw op de samenleving.
Ze fotografeerde mensen, steden, architectuur en de wederopbouw van Nederland.

In de jaren zeventig raakte Besnyö nauw betrokken bij de vrouwenbeweging. Haar foto’s van de acties van Dolle Mina werden belangrijke documenten van de strijd voor vrouwenrechten.

De tentoonstelling Eva Besnyö – De bevrijde camera volgt haar leven van Boedapest en Berlijn tot Bergen en Amsterdam. Naast ruim 300 vintageafdrukken zijn tijdschriften, brieven, archiefstukken en persoonlijke documenten te zien.

Aanleiding voor het overzicht is de verwerving van 341 afdrukken die eerder in het bezit waren van Besnyö’s dochter Iara Brusse.
De foto’s werden door Besnyö zelf of onder haar toezicht in de donkere kamer afgedrukt. Fotomuseum Den Haag bezit daarmee de omvangrijkste Besnyö-verzameling ter wereld.

HUIFKAR VAN DOLLE MINA
Naast het werk van Besnyö toont het museum Beyond the Nuclear Family van kunstenaar en schrijver Mirthe Berentsen. Haar project sluit aan op een huifkartocht van Dolle Mina uit 1972, die destijds door Besnyö werd gefotografeerd.

Berentsen reist sinds 2025 zelf met een huifkar door Nederland. Zij vraagt bezoekers na te denken over andere vormen van gezin, ouderschap en gezamenlijke zorg. Tijdens workshops kunnen deelnemers een bewerkt stuk textiel aan de huif toevoegen.

Eva Besnyö – De bevrijde camera is van 5 september 2026 tot en met 31 januari 2027 te zien in Fotomuseum Den Haag.