Yoshitoshi brengt de maan naar het Van Gogh Museum
AMSTERDAM – In de kleine tentoonstelling Yoshitoshi. Meester van de maan toont het Van Gogh Museum vanaf 1 oktober een uitzonderlijke reeks Japanse kleurenhoutsneden. Centraal staat Honderd aspecten van de maan van Tsukioka Yoshitoshi, één van de belangrijkste Japanse prentkunstenaars uit de negentiende eeuw.
De serie bestaat uit honderd prenten met personen en gebeurtenissen uit de Japanse en Chinese geschiedenis, mythologie en volksverhalen.
Steeds vormt de maan het verbindende element. Soms staat zij duidelijk aan de hemel, op andere prenten is zij nauwelijks zichtbaar en wordt haar aanwezigheid alleen door het licht gesuggereerd.
HET OUDE JAPAN BEWAREN
Tsukioka Yoshitoshi leefde van 1839 tot 1892. In zijn tijd veranderde Japan snel. Na ongeveer twee eeuwen van vrijwel volledige afzondering stelde het land zich steeds verder open voor buitenlandse invloeden.
Yoshitoshi zag daardoor veel van de oude Japanse cultuur en tradities verdwijnen. Met Honderd aspecten van de maan, waaraan hij van 1885 tot 1892 werkte, wilde hij verhalen uit dat verleden voor zijn tijdgenoten bewaren.
Hij maakte gebruik van traditionele Japanse technieken, maar verwerkte ook westerse invloeden in zijn werk. Perspectief en realistische details kregen een plaats naast krachtige contouren, grote kleurvlakken en verfijnde patronen.
Yoshitoshi wordt daarom beschouwd als de laatste grote meester én een vernieuwer van de Japanse prentkunst.
VAN GOGH BESTUDEERDE ZIJN PRENTEN
Vincent van Gogh bewonderde Japanse kleurenhoutsneden en verzamelde er vanaf 1885 honderden. Daaronder bevonden zich vijf werken van Yoshitoshi. Prikgaatjes in de prenten laten zien dat Van Gogh ze ophing om ze van dichtbij te kunnen bekijken en bestuderen.
De heldere kleurvlakken, sterke lijnen en onverwachte composities hadden invloed op zijn ontwikkeling als kunstenaar.
Hoewel Van Gogh en Yoshitoshi ieder vanuit een andere wereld werkten, kwamen hun zoektochten naar een nieuwe beeldtaal daardoor dicht bij elkaar.
De volledige serie Honderd aspecten van de maan is afkomstig uit de nalatenschap van kunstverzamelaar Elise Wessels, oprichter en directeur van het museum Nihon no hanga.
Zij wilde dat haar verzameling ook na haar overlijden toegankelijk zou blijven voor volgende generaties.
Via een bijzondere regeling werden 141 Japanse prenten uit haar nalatenschap overgedragen aan de Nederlandse Staat en ondergebracht bij het Van Gogh Museum. Daardoor kan de uitzonderlijk complete en goed bewaard gebleven maanserie nu voor het eerst in het museum worden getoond.
YOSHITOSHI, MEESTER VAN DE MAAN IS VAN 1 OKTOBER 2026 TOT EN MET 4 JANUARI 2027 TE ZIEN IN HET VAN GOGH MUSEUM IN AMSTERDAM
FOTO: TSUKIOKA YOSHITOSHI, OPKOMENDE MAAN BOVEN DE BERG NANPING - CAO CAO ...
(1885: Kleurenhoutsnede op Japans papier maakt deel uit van de collectie Van Gogh Museum, Amsterdam).