Nederland moet anders met water leven
DOOR: PHIA BARUCH EN ELIAN BRON / 7 september 2026 / HERIJKING NATIONAAL DELTAPROGRAMMA / AMSTERDAM – Nederland moet zich veel sneller aanpassen aan extremer weer, droogte en stijgende zeespiegels. Alleen pompen, gemalen en dijken zijn daarvoor niet genoeg, waarschuwt deltacommissaris Co Verdaas.
De veranderingen raken de inrichting van het land, de landbouw, natuurgebieden, havens en de dagelijkse leefomgeving van inwoners.
Nederland is wereldwijd bekend om zijn waterbeheer, maar de bestaande aanpak biedt volgens deltacommissaris Co Verdaas onvoldoende antwoord op de toekomst.Droge zomers, zoetwatertekorten, verzilting en hevige regenbuien zullen vaker voorkomen en vragen om andere keuzes.
Verdaas overhandigde de resultaten van de tweede herijking van het Nationaal Deltaprogramma aan minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat.
De conclusie is dat doorgaan op de huidige koers geen optie is als Nederland veilig, leefbaar en economisch sterk wil blijven.
Dat betekent onder meer dat rivieren op sommige plaatsen meer ruimte moeten krijgen en dat water beter moet worden vastgehouden. Ook zullen gebieden verzilten en kan het nodig zijn om daar anders te boeren. Bij langdurige regen kunnen straten, kelders en landerijen onder water lopen. Tijdens droge perioden dreigt juist een tekort aan zoet water.
De deltacommissaris zegt dat Nederland de strijd tegen water niet met techniek alleen kan voeren. “We moeten de koers bijstellen en de manier waarop we in onze delta leven gaan aanpassen,” aldus Verdaas.
Er zijn volgens het onderzoek grote investeringen nodig. Genoemd worden nieuwe pompen bij IJmuiden en op termijn bij de Afsluitdijk, om overtollig water naar zee af te voeren. Ook moet worden voorbereid op vervanging van de Maeslantkering en op mogelijke ingrepen in de Rijn-Maasmonding.
Dat kan grote gevolgen hebben voor de haven van Rotterdam en voor de bescherming tegen verzilting via de Nieuwe Waterweg.
De droge jaren 2018, 2022 en 2026 tonen aan hoe kwetsbaar Nederland is. Het IJsselmeer is daarbij van groot belang: ongeveer de helft van het land is in droge tijden afhankelijk van het zoete water uit dit reservoir. Verdaas adviseert het peil van het IJsselmeer stapsgewijs aan te passen, al heeft dat gevolgen voor onder meer waterschappen en jachthavens.
Ook voor de natuur en vitale voorzieningen zijn nieuwe maatregelen nodig. Planten en dieren verplaatsen zich door verschuivende klimaatzones of verdwijnen uit Nederland. Ziekenhuizen, elektriciteitsvoorzieningen en andere essentiële infrastructuur moeten beter worden beschermd tegen zware regenval en wateroverlast.
AMELAND ALS CONCREET VOORBEELD
De verbinding tussen Ameland en de vaste wal laat goed zien hoe ingewikkeld waterbeheer kan zijn.
Het uitbaggeren van de vaargeul is kostbaar en kan niet onbeperkt worden voortgezet, terwijl iedere ingreep in de Waddenzee zorgvuldig moet worden afgewogen tegen de kwetsbare natuur.
Ameland maakt duidelijk dat Nederland niet ieder waterprobleem met meer techniek alleen kan oplossen.
Er zijn keuzes nodig die rekening houden met bereikbaarheid, natuur, veiligheid en de manier waarop mensen in een gebied leven.
De boodschap van de deltacommissaris is helder: Nederland kan zijn leven in de delta behouden, maar niet zonder ingrijpende keuzes over water, ruimte en landgebruik.