Herdenking van staking in februari in Amsterdam overschaduwd
AMSTERDAM — 28 februari 2026 - De herdenking van de 85e verjaardag van de staking in Amsterdam tegen de deportatie van Joden naar nazi-vernietigingskampen werd woensdag overschaduwd door pro-Palestijnse protesten en een omstreden toespraak.
De jaarlijkse ceremonie vond plaats op 25 februari in de Nederlandse hoofdstad bij het Dokwerker-monument op het Jonas Daniël Meijerplein, ter herdenking van de Februaristaking van 1941.
Het was een zeldzaam massaprotest in het door nazi's bezette Europa, waarbij Nederlandse arbeiders staakten tegen de vervolging en deportatie van Joodse burgers.
De staking begon op 25 februari 1941, nadat gewelddadige Duitse razzia's in de Joodse wijk van Amsterdam leidden tot de arrestatie van meer dan 400 Joodse mannen. Tienduizenden Amsterdammers legden drie dagen lang het werk neer uit protest.
De staking verspreidde zich later naar de Zaanstreek en de Nederlandse steden Haarlem, Utrecht en Hilversum, en werd de eerste belangrijke daad van verzet tegen de Duitse bezetters en hun vervolging van Joodse inwoners.
In 1946 eerde Koningin Wilhelmina Amsterdam voor haar houding tijdens de oorlog door de stad het motto te geven: "heldhaftig, vastberaden en barmhartig". Critici merken echter op dat het verzet in Nederland gedurende een groot deel van de oorlog beperkt bleef tot relatief kleine groepen, en dat het land een hoger percentage van zijn Joodse bevolking verloor dan enig ander West-Europees land. Van de ongeveer 140.000 Joden die vóór de Tweede Wereldoorlog in Nederland woonden, werden er ongeveer 102.000 – circa 75 procent – vermoord tijdens de Holocaust, in het Hebreeuws bekend als de Shoah.
HISTORISCHE CONTEXT EN IMPACT VAN DE HOLOCAUST
"Ik herinner me die razzia's nog steeds als klein jongetje; het was beangstigend toen ze zochten naar Joden die mijn oma verborgen hield", herinnert journalist Johan Th. zich. Bos, een medewerker van Worthy News en De Couturekrant, voegde eraan toe: "Ze konden op tijd ontsnappen."
Tijdens de herdenking van de Dokwerker legde Amsterdams viceburgemeester Rutger Groot Wassink een verband tussen de historische staking en hedendaagse uitdagingen.
"Hoe moeten we reageren op de opkomst van het moderne fascisme? Wat is ons standpunt ten aanzien van hedendaagse intolerantie en onverdraagzaamheid? Welke offers zijn we bereid te brengen voor een rechtvaardige samenleving?", vroeg hij.
Hij beschreef het protest van 1941 als "een kompas, een leidraad" en sprak de hoop uit dat "we altijd aan de zijde staan van degenen die het het meest nodig hebben."
Jaïr Stranders, voorzitter van het Comité voor de Herdenking van de Februaristaking van 1941, zei dat de stakers "zich om vele redenen verzetten tegen een fascistisch regime, ontmenselijking en discriminatie. Laat dat een inspiratie zijn voor ons allen vandaag."
POLITIEKE SPANNINGEN EN CONTROVERSEN
Activist Jerry Afriyie sprak ook de aanwezigen toe. Afriyie is bekend van zijn rol bij Kick Out Zwarte Piet (KOZP), een Nederlandse antiracistische beweging die campagne voert tegen de traditionele figuur van Zwarte Piet, die geassocieerd wordt met Sinterklaas – het jaarlijkse Sint-Nicolaasfeest op 5 december. Critici stellen dat Zwarte Piet raciale stereotypen in stand houdt.
Afriyie sprak over wat hij omschreef als een heropleving van "antisemitisme, racisme en islamofobie".
"Ik wou dat ik hier kon staan en zeggen: ja, gisteren was afschuwelijk, maar we hebben er tenminste van geleerd. Maar de geschiedenis herhaalt zich nu," zei hij. "Het verleden waarschuwt ons; het is aan de toekomst om daar rekening mee te houden."
Zijn optreden leverde kritiek op in sommige Joodse kringen, waaronder van het Centraal Joods Overleg, vanwege eerdere pro-Palestijnse en anti-Israëlische uitspraken. Voormalig directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), Ronny Naftaniel, omschreef de deelname van Afriyie als "een belediging voor de stakers van 85 jaar geleden".
Ook demonstranten met Palestijnse vlaggen waren aanwezig in de buurt van de ceremonie. De aanwezigheid van een vlag die geassocieerd wordt met het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP), dat door de Europese Unie als terroristische organisatie wordt beschouwd, leidde tot kritiek van aanwezigen.
Zij vonden dergelijke symbolen ongepast op een plek die gewijd is aan het verzet tegen onderdrukking en antisemitisme.
REACTIE VAN JOODSE LEIDERS
"Bizar. Het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina staat op de terreurlijst van de Europese Unie", aldus Naftaniel, die bekend staat om zijn jarenlange pro-Israëlische standpunten.
“Het is zo beledigend voor de stakers van toen, die opkwamen voor hun medemens, dat ze nu misbruikt worden door figuren die de moordenaars van vrouwen en kinderen verheerlijken”, benadrukte hij.
Na de toespraken legden aanwezigen en familieleden kransen en bloemen bij het Dokwerker-standbeeld, terwijl de klokken van de Mozes en Aäronkerk luidden.
Ondanks de spanningen rond de herdenking benadrukten de organisatoren dat de Februaristaking een bepalend moment in de Nederlandse geschiedenis blijft – een symbool van verzet tegen vervolging en onrecht.
DIT VERHAAL KWAM TOT STAND IN SAMENWERKING MET DE COUTUREKRANT NEWSPARTNER WORTHY NEWS DIE HET WERELDWIJD VERSPREIDT VIA DIVERSE MEDIAKANALEN.