Polen: strijd om hoogste hof escaleert
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 1 november 2026 – WARSCHAU/BOEDAPEST – De Poolse president Karol Nawrocki beschuldigt de regering van premier Donald Tusk ervan het Constitutioneel Tribunaal met geweld over te nemen.
De ruzie over de leiding van het hof leidde tot protesten en een grote politieaanwezigheid in Warschau.
De crisis ontstond vrijdag, toen rechter Anna Korwin-Piotrowska aankondigde dat zij de voorzitter van het tribunaal, Bogdan Święczkowski, en diens plaatsvervanger Bartłomiej Sochański tijdelijk hun werkzaamheden had laten neerleggen.
Zij verklaarde zelf de leiding op zich te nemen. Święczkowski en Sochański verwerpen die beslissing.
Nawrocki brak zijn reis naar Senegal af en keerde terug naar Polen. Bij het tribunaal stonden honderden demonstranten en vormde de politie een veiligheidslinie. Drie mensen werden aangehouden nadat demonstranten volgens de politie een hek hadden doorbroken en voorwerpen naar agenten hadden gegooid.
“De constitutionele orde van de Republiek Polen is geschonden en een constitutioneel staatsorgaan is met geweld overgenomen,” zei Nawrocki. Hij riep de veiligheidstroepen op het terrein van het tribunaal te verlaten.
Ook PiS-leider Jarosław Kaczyński beschuldigde de regering van ondermijning van de rechterlijke onafhankelijkheid.
Tusk verdedigde het optreden van zijn regering. Die wil volgens hem de rechtsstaat herstellen na jaren waarin de vorige, door PiS geleide regering de rechterlijke macht politiek zou hebben beïnvloed. “Het herstellen van de rechtsstaat is onze plicht,” schreef hij op X. Dat proces is volgens hem moeilijk en soms pijnlijk, maar vraagt om doortastend optreden.
Minister van Justitie Waldemar Żurek beschuldigt Święczkowski en zijn plaatsvervanger ervan nieuw benoemde rechters tegen te houden. Hij heeft stappen gezet om hun juridische immuniteit te laten opheffen. De twee rechters wijzen de schorsing af en zeggen dat Święczkowski de rechtmatige voorzitter blijft.
JARENLANGE STRIJD OM DE RECHTSPRAAK
Het Constitutioneel Tribunaal beoordeelt of wetten in overeenstemming zijn met de Poolse grondwet. De ruzie over zijn samenstelling en onafhankelijkheid gaat terug tot 2015, toen PiS aan de macht kwam.
De hervormingen van die partij leidden tot langdurige spanningen met de Europese Unie, die de onafhankelijkheid van de Poolse rechtspraak in twijfel trok.
Sinds Tusk in 2023 premier werd, probeert zijn pro-Europese coalitie de hervormingen terug te draaien.
Conservatieve tegenstanders zeggen dat de huidige regering daarmee zelf de rechterlijke macht onder druk zet. Ook de benoeming en beëdiging van nieuwe rechters is omstreden.
De twee kampen betwisten dus niet alleen wie het tribunaal mag leiden, maar ook welke rechters er rechtmatig zitting hebben.
Dat maakt de crisis politiek explosief, terwijl Polen zich voorbereidt op de parlementsverkiezingen van 2027.
Nawrocki heeft spoedoverleg met vertegenwoordigers van de politieke partijen bijeengeroepen.
De botsing legt een dieper probleem bloot: in Polen is er geen overeenstemming over wie het gezag heeft om de constitutionele orde te bewaken.