Hongarije vreest eerste volledige stillegging kerncentrale
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 1 augustus 2026 – BUDAPEST –Hongarije probeert met spoed een volledige stillegging van zijn enige kerncentrale te voorkomen. Door de uitzonderlijk lage waterstand van de Donau dreigt de elektriciteitsvoorziening van het land ernstig in gevaar te komen.
Premier Péter Magyar waarschuwde zaterdag dat de kerncentrale van Paks, ongeveer 120 kilometer ten zuiden van Boedapest, mogelijk al dit weekeinde volledig buiten werking moet worden gesteld. Het rivierwater is noodzakelijk om de reactoren te koelen.
Nadat een tweede reactor werd stilgelegd, zakte de elektriciteitsproductie tot minder dan een kwart van de normale capaciteit van de centrale. Paks levert gewoonlijk ongeveer veertig procent van alle elektriciteit in Hongarije.
OMSTREDEN UITBREIDING
De crisis heeft ook opnieuw de aandacht gevestigd op het uitbreidingsproject Paks II. Dat project, met een geraamde waarde van 12,5 miljard euro, werd in 2014 zonder internationale aanbesteding toegewezen aan het Russische staatsbedrijf Rosatom.
Critici beschouwen het project als een symbool van de nauwe banden tussen Hongarije en Rusland onder de voormalige premier Viktor Orbán. Door jarenlange vertragingen is de bezorgdheid over de toekomstige energievoorziening alleen maar toegenomen.
NOODSITUATIE
Ook buurland Roemenië kampt met problemen. Daar is de productie van de kerncentrale van Cernavodă teruggeschroefd vanwege de aanhoudende droogte.
De Hongaarse regering heeft inmiddels een reeks noodmaatregelen aangekondigd. Grote industriële bedrijven, waaronder autofabrikanten en producenten van accu's, zijn gevraagd hun stroomverbruik vrijwillig te beperken. Wanneer dat niet voldoende blijkt, kunnen verplichte beperkingen volgen.
Een zaterdag gepubliceerd regeringsbesluit maakt het mogelijk grote afnemers tijdelijk van het elektriciteitsnet af te sluiten. Ook werd een speciale crisiscommissie ingesteld.
VERLICHTING UIT EN TREINEN LANGZAMER
De regering wil huishoudens zo veel mogelijk ontzien. Daarom worden eerst maatregelen genomen die de industrie treffen.
Goederentreinen rijden minder vaak tijdens piekuren. Verlichting van overheidsgebouwen is uitgeschakeld en het openbaar vervoer in Boedapest rijdt langzamer om elektriciteit te besparen.
Bedrijven nemen eveneens maatregelen. Winkelketen Tesco verlaagt de verlichting in de winkels, schakelt frisdrankautomaten uit en sluit tijdelijk laadpalen voor elektrische auto's af.
Energiebedrijf MOL maakte bekend zijn autowasstraten te sluiten. Volgens het bedrijf telt iedere druppel water.
DRINKWATERTEKORT
De problemen beperken zich niet tot de elektriciteitsvoorziening.
In het historische stadje Szentendre, ten noorden van Boedapest, kwamen duizenden inwoners zonder stromend drinkwater te zitten. Het waterverbruik bereikte recordhoogten, terwijl de langdurige hitte de bestaande infrastructuur zwaar belastte.
Het leger zette tankwagens in en verspreidde ongeveer zevenduizend zakken drinkwater. Inwoners kregen het dringende verzoek alleen water te gebruiken voor strikt noodzakelijke doeleinden.
EERSTE GROTE BEPROEVING
Voor premier Magyar vormt de crisis de grootste uitdaging sinds zijn overtuigende verkiezingsoverwinning van enkele maanden geleden.
Hij stelt dat de problemen het gevolg zijn van jarenlang achterstallig onderhoud en onvoldoende investeringen onder het bewind van Viktor Orbán.
"We moeten dit systeem tegelijk draaiende houden, beschermen en volledig vernieuwen", verklaarde Magyar in een videoboodschap.
Aanvankelijk wilde de regering zich richten op hervormingen, de bestrijding van corruptie en de modernisering van de infrastructuur. De energiecrisis heeft die plannen voorlopig naar de achtergrond verdrongen.
ECONOMISCHE GEVOLGEN
Economen vrezen dat de ontwikkelingen de toch al kwetsbare economie verder zullen verzwakken. Verplichte beperkingen voor de industrie kunnen de productie ernstig verstoren, terwijl de droogte de landbouw hard treft.
Daarnaast nemen de kosten voor de invoer van elektriciteit snel toe. De Hongaarse forint daalde daardoor tot het laagste niveau in drie maanden.
EEN SOMBERE VERWACHTING
Volgens de Hongaarse autoriteiten kunnen de reactoren voorlopig veilig worden gekoeld dankzij bestaande noodvoorzieningen. Toch blijven de vooruitzichten zorgelijk, omdat de Donau haar laagste waterstand doorgaans pas in augustus of september bereikt.
László Nagy, adjunct-directeur van de centrale in Paks, schat dat het ongeveer een week duurt voordat de reactoren weer kunnen worden opgestart zodra er voldoende koelwater beschikbaar is.
"De vooruitzichten zijn helaas niet goed", zei hij. "Wij worden geconfronteerd met een situatie die zich nog nooit eerder heeft voorgedaan."
Ondanks alle zorgen zagen inwoners van Boedapest ook een opmerkelijk tafereel. Op verschillende plaatsen verschenen zandbanken en grindoevers die jarenlang onder water hadden gelegen.
Sommige wandelaars ontdekten zelfs resten van de oorspronkelijke Vrijheidsbrug, die in 1945 tijdens de strijd om Boedapest werd verwoest. Een kunstenaar legde het veranderde landschap vast op doek.
Terwijl Hongarije kampte met een ongekende energie- en watercrisis, herinnerde de steeds verder terugtrekkende Donau op indringende wijze aan de littekens van het verleden, maar ook aan de onverzettelijke geest van de mensen die al generaties lang langs de rivier wonen.