Baka waarschuwt tegen wraak
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 12 augustus 2026 – BOEDAPEST – Het Hongaarse parlement heeft de voormalige rechter András Baka gekozen tot president.
In zijn eerste toespraak waarschuwde hij de nieuwe machthebbers dat zij geen wraak moeten nemen op hun politieke tegenstanders. De 73-jarige Baka kreeg dinsdag 140 stemmen voor en zes tegen. Hij was de enige kandidaat.
Parlementsleden van Fidesz, de partij van voormalig premier Viktor Orbán, en haar christendemocratische bondgenoot KDNP deden niet aan de stemming mee. Zij protesteerden tegen het eerdere vertrek van president Tamás Sulyok onder de nieuwe regering van premier Péter Magyar.
Baka was president van het Hongaarse Hooggerechtshof en werkte als rechter bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Onder Orbán moest hij voortijdig vertrekken als hoogste rechter nadat de regering de rechtspraak anders had ingericht.
Zijn terugkeer als president is daarom opmerkelijk. Baka behoort nu tot de belangrijke vertegenwoordigers van het nieuwe politieke tijdperk dat na het vertrek van Orbán is begonnen.
BEPERKTE MACHT
De Hongaarse president heeft vooral een vertegenwoordigende functie. De dagelijkse macht ligt bij de premier en de regering. Toch kan de president invloed uitoefenen.
Hij kan een aangenomen wet terugsturen naar het parlement wanneer hij vindt dat er opnieuw naar moet worden gekeken. Ook kan hij een wet laten beoordelen wanneer hij vermoedt dat die niet volgens de grondwet is.
Baka is daarnaast officieel opperbevelhebber van het leger. Hij geeft echter niet de dagelijkse militaire leiding. Ook daarover beslissen vooral de regering en het parlement.
Zijn belangrijkste invloed zal waarschijnlijk liggen in de manier waarop hij zijn ambt gebruikt. Hij kan waarschuwen, vragen stellen en weigeren automatisch alles te ondertekenen wat de regering hem voorlegt.
GEEN NIEUWE ANGST
In zijn eerste toespraak maakte Baka duidelijk dat de politieke verandering niet mag leiden tot een nieuwe periode van angst.
„Wij kunnen het nieuwe Hongarije niet op wraak bouwen”, zei hij.
Mensen die teleurgesteld zijn over de politieke omwenteling mogen volgens hem niet het gevoel krijgen dat zij moeten zwijgen of hun overtuiging moeten verbergen. Ook politieke tegenstanders van de nieuwe regering moeten een volwaardige plaats in het land behouden.
Baka waarschuwde dat de ene machtige politieke groep niet eenvoudig door een andere mag worden vervangen. Daarmee leek hij ook premier Magyar en diens regeringspartij Tisza aan te spreken.
De nieuwe president wil onafhankelijk blijven. Hij zei geen verlengstuk te willen worden van de regering of van de meerderheid in het parlement.
HARDE KRITIEK OP ORBÁN
Tegelijkertijd sprak Baka harde woorden over de jaren onder Orbán. Volgens hem heeft Hongarije veel tijd verloren en is het land op verschillende gebieden achteropgeraakt.
Hij wees op problemen in de gezondheidszorg, het onderwijs, de economie, het openbaar vervoer en het beheer van water en energie. Ook sprak hij over overheidsgeld en bezit van de staat dat voor particuliere belangen zou zijn gebruikt.
Mogelijke wetsovertredingen moeten volgens hem worden onderzocht. Maar politici mogen niet zelf bepalen wie schuldig is. Dat behoort aan onafhankelijke rechters te worden overgelaten.
Baka vindt dat Hongarije vrije media, onafhankelijke rechters en een regering nodig heeft die verantwoording aflegt over haar besluiten.
Een politieke tegenstander mag volgens hem niet langer als vijand worden behandeld. Kritiek is geen verraad en een compromis is geen teken van zwakte, verklaarde hij.
LAND DIEP VERDEELD
De jaren van felle politieke strijd hebben diepe scheuren in de Hongaarse samenleving veroorzaakt.
Volgens Baka zijn Boedapest en het platteland tegenover elkaar komen te staan. Hetzelfde geldt voor jongeren en ouderen, gelovigen en niet-gelovigen, conservatieven en liberalen, minderheden en de meerderheid, armen en rijken.
„Dit land kan geen gemeenschappelijke toekomst opbouwen zolang zijn burgers elkaar als vijanden beschouwen”, waarschuwde hij.
Baka erkende dat veel Hongaren na de politieke verandering hoop en bevrijding voelen. Anderen zijn juist teleurgesteld en onzeker.
Nationale eenheid betekent volgens hem niet dat iedereen hetzelfde moet denken. Alle Hongaren moeten ondanks hun verschillen dezelfde waardigheid en rechten behouden.
TUSSEN 850 BEREN
Ook op straat in Boedapest waren de meningen verdeeld. Tibor Szabó runt in het centrum van de stad een chocolade- en koffiewinkel waarin ongeveer 850 teddyberen staan. Tussen al die beren vertelde hij aan Worthy News dat Baka volgens hem een betere keuze is dan de laatste Hongaarse presidenten.
Toch wil Szabó eerst zien of Baka werkelijk onafhankelijk blijft. De president moet volgens hem niet alleen aandacht hebben voor mensen in Boedapest, maar ook voor inwoners van arme en afgelegen gebieden.
„Hij moet neutraal zijn”, zei Szabó. Hij vindt dat de president rekening moet houden met jongeren en ouderen, armen en rijken en met mensen in de hoofdstad en op het platteland.
De 29-jarige beveiligingsmedewerkster Kristina reageerde voorzichtig positief. Zij weet nog niet veel over Baka, maar verwelkomt de verandering en hoopt dat hij onafhankelijker zal optreden dan zijn voorganger.
Haar vriend Gabriel, die in de beveiliging van computersystemen werkt, put hoop uit Baka’s eerdere conflict met de regering-Orbán. Die ervaring kan hem volgens Gabriel helpen kritisch te blijven.
Andere inwoners waren veel wantrouwiger. Zij vrezen dat Hongarije een president die loyaal was aan Orbán slechts heeft vervangen door iemand die premier Magyar zal volgen.
Handelaar Norbert noemde Baka een mogelijke marionet van de nieuwe regering. Ook István, eveneens handelaar, vroeg zich af of de president werkelijk weerstand zal bieden wanneer Magyar iets van hem verlangt.
NIEUWE GRONDWET
Hongarije werkt aan een nieuwe grondwet. Baka wil dat burgers en deskundigen daar uitgebreid bij worden betrokken.
De nieuwe regels mogen volgens hem niet alleen de wensen van de huidige meerderheid weergeven. Een verkiezingsoverwinning is niet voldoende om het vertrouwen in de staat te herstellen.
Baka wil ook helpen de beschadigde betrekkingen met andere landen te verbeteren. Hongarije behoort volgens hem door zijn geschiedenis, cultuur en belangen bij Europa.
Daarnaast beloofde hij aandacht te houden voor Hongaarse minderheden die buiten de landsgrenzen wonen. Hun taal en cultuur moeten volgens hem in samenwerking met de buurlanden worden beschermd.
De nieuwe president zei te hopen op een land waarin de geboorteplaats van een kind niet zijn hele toekomst bepaalt. Leraren en verpleegkundigen moeten worden gewaardeerd, ondernemers mogen niet afhankelijk zijn van politieke contacten en jongeren moeten niet gedwongen worden in het buitenland een bestaan op te bouwen.
Ook wil hij een Hongarije „waarin een oudere zich niet overbodig voelt”.
„De staat bestaat niet voor zichzelf”, besloot Baka. „De staat bestaat voor de mensen.”
Baka is voor vijf jaar gekozen. Zijn positie kan later veranderen door de nieuwe grondwet waaraan Hongarije werkt.