Moldavië in nood door water, energie en oorlog
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 26 september 2026 – CHISINAU/BUDAPEST – Terwijl Europa zich opmaakt voor de winter, raakt het kleine Moldavië klem tussen droogte, een oorlog naast de deur en stijgende energieprijzen. De regering roept de noodtoestand uit, maar wil niet dat angst het land richting een NAVO-lidmaatschap duwt.
Moldavië moet de komende zestig dagen alles op alles zetten om voldoende water en energie beschikbaar te houden. Premier Vasile Tofan spreekt over verschillende gevaren die tegelijk op zijn land afkomen.
Moldavië heeft zaterdag de noodtoestand uitgeroepen voor de energie- en watervoorziening. Het waterpeil in de Dnjestr en de Proet is ernstig laag.Tegelijkertijd drukken de oorlog in Oekraïne, spanningen in het Midden-Oosten en de kwetsbare energievoorziening zwaar op het land.
Het parlement met 101 zetels stemde deze week met 54 tegen 20 stemmen voor de maatregel. Tweeëntwintig parlementariërs brachten geen stem uit. De noodtoestand geeft de autoriteiten extra bevoegdheden om snel in te grijpen wanneer de levering van water, gas of elektriciteit verder in gevaar komt.
President Maia Sandu besprak de situatie eerder met de Nationale Veiligheidsraad. De regering wil vóór de winter de weerbaarheid van Moldavië versterken. Dat is geen luxe voor een land dat sterk afhankelijk is van ingevoerd gas en elektriciteit.
Tofan spreekt over een “perfecte storm”. Droogte, de oorlog in het buurland Oekraïne, conflicten in het Midden-Oosten en schade aan energie-infrastructuur maken de kosten hoger en de onzekerheid groter.
“Ik zeg niet dat we morgen zonder gas, diesel, elektriciteit of water zitten,” benadrukte de premier. “Maar we gaan het koude seizoen in met verschillende grote risico’s die elkaar op hetzelfde moment overlappen.”
De Dnjestr vormt een bijzonder pijnlijk onderdeel van de crisis. Een stuwmeer in Oekraïne geeft meer water door aan Moldavië dan het zelf ontvangt. Daardoor zakt het niveau en groeit de vrees voor problemen met de watervoorziening. Milieuminister Gheorghe Hajder sluit beperkingen op niet-essentieel watergebruik niet uit. “We moeten alle middelen hebben om in te grijpen,” zei hij.
In maart had Moldavië al een energienoodtoestand uitgeroepen. Russische aanvallen op het Oekraïense stroomnet verbraken toen een belangrijke elektriciteitsverbinding tussen Moldavië en Roemenië. Ook kwamen duizenden Moldaviërs zonder water te zitten nadat een Russische aanval op de waterkrachtcentrale van Novodnistrovsk vervuiling in de Dnjestr veroorzaakte.
De zorgen gaan dus veel verder dan een droge zomer of een hoge energierekening. Sinds de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in februari 2022 kreeg Moldavië te maken met stroomuitval, cyberaanvallen en drones.
Rusland houdt bovendien troepen in de afgescheiden regio Transnistrië, een smalle strook langs de Oekraïense grens die Chisinau al sinds de val van de Sovjet-Unie niet werkelijk onder controle heeft.
Toch wil premier Tofan geen NAVO-lidmaatschap. Hij zei donderdag dat Moldavië vasthoudt aan zijn grondwettelijke neutraliteit. Daarmee wees hij Russische beschuldigingen af dat de pro-westerse regering aansluiting bij de militaire alliantie zoekt.
“Rusland voert een hybride oorlog tegen Moldavië, vooral door zich met onze verkiezingen te bemoeien,” zei Tofan voorafgaand aan zijn bezoek aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.
Hij zei trots te zijn dat Moldavië daar weerstand aan heeft geboden.
Volgens hem gebruikt Moskou het verhaal over een mogelijk NAVO-lidmaatschap om angst te verspreiden. De suggestie dat Moldavië daardoor automatisch in de oorlog in Oekraïne zou worden getrokken, moet de steun voor een westelijke koers ondermijnen.
Moldavië wil dus geen NAVO-lid worden, maar blijft wel werken aan toetreding tot de Europese Unie in 2030. Daarvoor zijn ingrijpende hervormingen nodig. De Moldavische regering beschuldigt Rusland er herhaaldelijk van die Europese koers te willen saboteren. Moskou ontkent zich te bemoeien met Moldavische aangelegenheden.