SERVIË: President Vučić treedt af voor premierschap
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 29 september 2026 – BELGRADO/BOEDAPEST — Aleksandar Vučić heeft zijn functie als president van Servië neergelegd. Hij wil bij de vervroegde verkiezingen op 25 oktober premier worden.
Zijn vertrek volgt op grote protesten over corruptie, onafhankelijke media en de behandeling van politieke tegenstanders.
Over Servië raast een politieke storm nadat president Aleksandar Vučić is afgetreden tijdens massale protesten over vermeende corruptie en zorgen over druk op onafhankelijke media en politieke tegenstanders.
Vučić trad zondag af, zeven maanden voor het einde van zijn tweede en laatste ambtstermijn.
Hij wil zijn rechtse Servische Progressieve Partij, SNS, leiden bij de vervroegde parlementsverkiezingen van 25 oktober en daarna premier worden, een functie waarin hij meer macht heeft.
De 56-jarige Vučić mocht volgens de grondwet niet opnieuw president worden. Sinds 2014 is hij als premier of president een overheersende figuur in de Servische politiek.
Zijn populistische regeringspartij staat nu voor mogelijk de grootste verkiezingsstrijd. De beweging die steun krijgt van jongeren ontstond na bijna twee jaar protesten. Aanleiding was het instorten van een luifel bij het station in de noordelijke stad Novi Sad op 1 november 2024. Daarbij kwamen zestien mensen om.
DODELIJK ONGELUK
Studenten eisten eerst duidelijkheid en verantwoordelijkheid voor de ramp. Hun actie groeide uit tot een bredere beweging tegen vermeende corruptie en vóór de rechtsstaat.
De protesten schudden de regering-Vučić door elkaar. Demonstranten beschuldigen de autoriteiten van corruptie, buitensporig politiegeweld en het verzwakken van democratische instellingen. De Servische autoriteiten wijzen beschuldigingen van autoritair bestuur en wangedrag af.
“Het uur van de beslissing is gekomen,” zei Vučić bij het begin van zijn televisie-toespraak. “De geschiedenis leert ons dat vooruitgang nooit toevallig wordt bereikt, maar door moeilijke keuzes, verantwoordelijkheid tegenover het eigen geweten en vastberadenheid om verder te gaan.”
Daarna kondigde hij zijn vertrek officieel aan en ondertekende hij voor de camera’s zijn ontslagbrief. “Ik leg het ambt van president van de republiek neer,” zei Vučić.
VERKIEZINGEN MET VEEL OP HET SPEL
Voor het ondertekenen sprak Vučić ook honderden aanhangers toe voor het presidentiële gebouw in Belgrado. Hij noemde het zijn laatste avond daar.
“Maar ik kijk met vreugde naar de toekomst, nieuwe overwinningen wachten op ons,” zei hij tegen aanhangers die zijn naam riepen. “Laten we hun [onze tegenstanders] overtuigender dan ooit verslaan.”
Vučić bedankte de kiezers die hem tweemaal het presidentschap hadden toevertrouwd. Volgens hem moet dat ambt “eerlijk en democratisch” via rechtstreekse verkiezingen worden gewonnen.
Hij erkende fouten, maar zei hard te hebben gewerkt en Servië “trouw, eervol en eerlijk” te hebben gediend.
De verkiezingen van 25 oktober vinden plaats in een gespannen klimaat. Vučić wil weer premier worden en de SNS aan de macht houden.
CAMPAGNE DOOR HET LAND
De afgelopen weken reisde Vučić veel door Servië. Hij opende wegen, kondigde financiële hulp en goedkopere medicijnen aan en bezocht kiezers.
Regeringsgezinde media besteedden uitgebreid aandacht aan zijn activiteiten.
Het presidentschap van Servië is grotendeels ceremonieel en de premier heeft formeel meer uitvoerende macht. Toch bleef Vučić tijdens zijn presidentschap de dominante politieke figuur.
Het onafhankelijke Bureau voor Sociaal Onderzoek, BIRODI, beschuldigde Vučić ervan zijn presidentschap en staatsinstellingen te gebruiken voor zijn partij. Vučić wijst die beschuldiging af.
Mensenrechtenorganisaties en oppositieactivisten verwijten Vučić en zijn bondgenoten steeds autoritairder bestuur. Betogers zeggen dat de politie demonstranten heeft geslagen en onterecht heeft vastgezet. De autoriteiten ontkennen dat.
NIEUWE PRESIDENTSVERKIEZING
Na het vertrek van Vučić is zijn bondgenoot en voormalig premier Ana Brnabić, voorzitter van het 250 zetels tellende parlement, waarnemend president.
Binnen negentig dagen moeten presidentsverkiezingen zijn gehouden. Vučić verwacht de eerste ronde vóór eind december.
Bij de parlementsverkiezingen nemen de SNS en haar bondgenoten het op tegen de beweging Studenten Winnen, een pro-Europese oppositiealliantie en andere partijen.
De studentenlijst omvat deskundigen, hoogleraren, leraren, sporters en andere kandidaten van buiten de traditionele Servische politiek. Studentengroepen fietsten ook door het land en voerden campagne voor de rechtsstaat en tegen corruptie.
GRATIE GESCHONKEN VOOR VERTREK
Voor zijn vertrek schonk Vučić gratie aan 49 mensen, onder wie 23 personen die betrokken waren bij de politieke onrust van de afgelopen anderhalf jaar.
Reuters meldde dat het ging om twaalf activisten en elf van zijn aanhangers die waren gearresteerd of berecht in verband met de protesten.
Vučić zei dat Servië ondanks moeilijke perioden tijdens zijn presidentschap vrede en stabiliteit had behouden en de economie had versterkt. Hij beschuldigde zijn tegenstanders er ook van te willen vernietigen wat zijn regering had opgebouwd.
Protesten zijn soms beantwoord met politiegeweld en arrestaties. Vučić beschuldigde tegenstanders en kritische media ervan zonder openbaar bewijs Servië met buitenlandse steun te willen destabiliseren.
Tegen de Servische staatsomroep RTS zei hij ook dat buitenlandse machten en onbekende mensen binnen Servië onrust op de verkiezingsavond voorbereidden.
EU-LIDMAATSCHAP STILGEVALLEN
De al lang lopende poging van Servië om lid te worden van de Europese Unie is vastgelopen.
Er zijn zorgen over democratische normen en Belgrado wil geen westerse sancties tegen Rusland steunen wegens de invasie van Oekraïne.
Vučić probeerde de Europese ambities van Servië te combineren met nauwe banden met Rusland en China. Rusland is de belangrijkste leverancier van aardgas. China is een grote investeerder in de Balkan.
De verkiezingen van 25 oktober worden een belangrijke test. Dan moet blijken of Vučić na zijn vertrek als president zijn dominante rol in de Servische politiek kan behouden.