Hongaarse president: publieke omroep moet waarheid vertellen
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 21 augustus 2026 – BOEDAPEST – De nieuwe Hongaarse president András Baka heeft de opnieuw gestarte publieke omroep opgeroepen het vertrouwen van miljoenen Hongaren terug te winnen.
Volgens hem heeft de omroep jarenlang onwaarheden verspreid. Ondertussen blijven de politieke spanningen rond de ontmanteling van het systeem van voormalig premier Viktor Orbán voortduren.
Baka sprak voorafgaand aan de grote viering van de Hongaarse nationale feestdag op 20 augustus langs de Donau. Hij zei dat de toekomst van een land niet alleen wordt bepaald door zijn leiders, maar ook door sterke en duurzame instellingen die de burgers dienen.
De publieke omroep moet volgens hem één van die instellingen zijn. Voor miljoenen Hongaren is deze immers nog altijd een belangrijke — en soms zelfs de enige — nieuwsbron.
„De publieke omroep mag niet liegen”, zei Baka. Hij benadrukte dat de waarheid moet worden verteld en dat ook tegengestelde standpunten aan bod moeten komen.
PUBLIEKE OMROEP KEERT TERUG
Zijn uitspraken kwamen op het moment dat de nieuwsuitzendingen van de publieke televisie donderdag werden hervat. De belangrijkste nieuwszender M1 was ruim zes weken uit de lucht geweest.
De uitzendingen werden op 7 juli stilgelegd vanwege een ingrijpende reorganisatie na de verkiezingsnederlaag van Orbán en de daaropvolgende regeringswisseling.
Toen M1 op zwart ging, kregen kijkers een boodschap te zien waarin excuses werden aangeboden voor jarenlang „liegen” door de publieke media. De nieuwe regering verklaarde dat de reorganisatie bedoeld was om de publieke omroep onafhankelijk en geloofwaardig te maken.
Volgens Baka betekent de herstart het einde van het ene tijdperk en het begin van een ander. Hij waarschuwde echter dat nieuwe programma’s en nieuwe gezichten voor de camera niet voldoende zijn.
De belangrijkste opdracht is volgens hem het herstellen van het vertrouwen van het publiek. Propaganda wordt niet bepaald door de politieke partij die ermee wordt gediend, zei Baka, maar door de vraag of politieke bedoelingen de berichtgeving sturen.
RECHT VAN BURGERS OP INFORMATIE
Baka benadrukte dat persvrijheid niet alleen betekent dat journalisten vrij hun werk kunnen doen. Burgers hebben volgens hem eveneens het recht voldoende betrouwbare informatie te ontvangen om zelf een oordeel te kunnen vormen.
Werkelijke verandering wordt pas zichtbaar wanneer politieke belangen niet langer kunnen bepalen welke werkelijkheid aan kijkers en luisteraars wordt getoond.
„Als iets waar is, van algemeen belang is en eerlijk en zorgvuldig is onderzocht, dan mag het niet alleen worden gepubliceerd maar is het een plicht”, zei Baka.
De president sprak de hoop uit dat de vernieuwde publieke omroep een vrije nieuwsvoorziening wordt, die het vermogen van burgers respecteert om zelfstandig weloverwogen keuzes te maken.
LICHTSHOW BOVEN BOEDAPEST
Baka sprak voordat in het centrum van Boedapest een groot avondprogramma begon. Lasers en lichtprojecties verlichtten de oevers van de Donau en het neogotische parlementsgebouw.
Naar schatting honderdduizenden mensen bekeken de 32 minuten durende show. Naast het traditionele vuurwerk ter gelegenheid van 20 augustus waren ongeveer 2.000 drones boven de stad te zien.
Eerder op donderdag woonde Baka op het Kossuthplein bij het parlement het hijsen van de Hongaarse vlag en een militaire beëdigingsplechtigheid bij. Het behoorde tot zijn eerste belangrijke publieke taken sinds hij een dag eerder als president was aangetreden.
De nationale feestdag herdenkt de stichting van de christelijke Hongaarse staat onder koning Stefanus I, ook bekend als de heilige Stefanus. Hij was de eerste christelijke koning van Hongarije en werd meer dan duizend jaar geleden gekroond.
DE HEILIGE KROON
De zogenoemde Heilige Kroon van Hongarije bevindt zich tegenwoordig onder de koepel van het parlementsgebouw. De historische kroon groeide uit tot het belangrijkste symbool van het Hongaarse koninkrijk en zijn christelijke monarchie.
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd de kroon naar het Westen gebracht. Zij bleef tientallen jaren in handen van de Verenigde Staten, totdat de regering van president Jimmy Carter haar in januari 1978 teruggaf aan Hongarije. Het land stond toen nog onder communistisch bewind.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Cyrus Vance droeg de kroon officieel over in Boedapest. Sinds 1 januari 2000 wordt zij in het parlement tentoongesteld.
De feestelijkheden vonden plaats tegen de achtergrond van aanhoudende politieke onrust. Bij de verkiezingen van 12 april kwam een einde aan de zestien jaar durende ononderbroken regeringsperiode van Orbán.
János Lázár, voormalig minister en jarenlang een van Orbáns belangrijkste bondgenoten, maakte donderdag bekend zijn parlementszetel op te geven. Daarbij uitte hij scherpe kritiek op de nieuwe regering.
LÁZÁR VERLAAT PARLEMENT
Lázár erkende dat Fidesz ernstige fouten heeft gemaakt die hebben bijgedragen aan de historische verkiezingsnederlaag. De partij reageerde volgens hem onder meer te laat op de bezorgdheid over corruptie en de opzichtige levensstijl van mensen rond de voormalige machthebbers.
Hij beschuldigde premier Péter Magyar er echter van zich vooral bezig te houden met het vernietigen van Fidesz in plaats van met de vooruitgang van het land. Ook waarschuwde hij voor politieke vergelding tegen de voormalige regeringspartij.
Zijn vertrek komt terwijl Magyar heeft erkend dat binnen zijn regering wordt gesproken over het verwijderen van vertrouwelingen uit het Orbán-tijdperk uit belangrijke functies. Dit maakt deel uit van een bredere poging om onderdelen van het politieke en economische systeem dat tijdens Orbáns lange regeringsperiode ontstond, af te breken.
Magyar verdedigt de veranderingen, maar waarschuwde zijn aanhangers tegelijkertijd dat zij het ene partijgebonden systeem niet door een ander mogen vervangen.
WAARSCHUWING AAN TISZA
Tijdens een landelijke bijeenkomst van zijn centrumrechtse Tisza-partij in Boedapest waarschuwde Magyar zijn aanhangers ervoor de werkwijze van hun vroegere politieke tegenstanders over te nemen.
„Wij moeten ervoor zorgen dat wij uiteindelijk niet worden zoals degenen die wij op 12 april hebben verslagen”, zei Magyar.
Hij benadrukte tevens dat mensen niet uitsluitend een functie bij de regering of een ministerie mogen krijgen omdat zij lid zijn van Tisza. Daarmee wil hij naar eigen zeggen afstand nemen van het systeem dat onder Fidesz ontstond.
Mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International Hongarije en het Hongaarse Helsinki Comité, hebben hun zorgen geuit over gehaaste procedures en een gebrek aan overleg. Zij waarschuwen dat voor het herstel van de rechtsstaat ook krachtige institutionele waarborgen nodig zijn.
SCHADUW VAN DE RAMP IN 2006
Deze zorgen onderstrepen de moeilijke opgave waarvoor Magyar staat. Zijn regering wil de structuren uit het Orbán-tijdperk snel afbreken, maar moet tegelijkertijd aantonen dat het herstel van de rechtsstaat niet leidt tot een nieuwe concentratie van politieke macht.
De nationale viering van donderdag vond bovendien precies twintig jaar na een tragedie tijdens het vuurwerk van 20 augustus in Boedapest plaats.
Op 20 augustus 2006 trok tijdens het vuurwerk een zware onweersstorm over de naar schatting 1,2 miljoen mensen die zich langs de Donau hadden verzameld. Vijf mensen kwamen om het leven en honderden anderen raakten gewond toen hevige wind, stortregen en hagel de hoofdstad troffen.
Twintig jaar later speelden lasers en andere visuele effecten een veel grotere rol naast het traditionele vuurwerk. Hongarije vierde de nalatenschap van de heilige Stefanus onder sterk veranderde politieke omstandigheden.
Voor Baka bood de nationale feestdag tevens een gelegenheid om duidelijk te maken dat de democratische vernieuwing van Hongarije uiteindelijk niet alleen wordt afgemeten aan de vraag wie het land regeert.
Bepalend is volgens hem ook of de grotere organisaties in het land zoals bijvoorbeeld de invloedrijke publieke omroep het vertrouwen van de bevolking kunnen herwinnen en zonder politieke inmenging kunnen functioneren.