Indonesië: Staatsgreep op grondstoffen maakt beleggers onrustig
WORTHY NEWS/DE COUTUREKRANT – 3 oktober 2026 – KUTA/JAKARTA — De strijd om een grote goudmijn op Sumatra laat zien hoe president Prabowo Subianto meer greep wil krijgen op de bodemrijkdommen van Indonesië.
Internationale beleggers en ook rijke Indonesische families vragen zich af hoe veilig hun bezit nog is.
Een conflict rond een van de grootste goudmijnen van Indonesië is uitgegroeid tot symbool van de koers van president Prabowo Subianto. Hij wil dat zijn land meer zeggenschap krijgt over de enorme opbrengsten uit goud, nikkel en andere grondstoffen. Maar die koers maakt buitenlandse beleggers onrustig.
Het gaat om de Martabe-goudmijn in Noord-Sumatra, die wordt geëxploiteerd door PT Agincourt Resources.
De autoriteiten traden eerder dit jaar op tegen bedrijven die in verband werden gebracht met milieuschendingen na dodelijke overstromingen en aardverschuivingen op Sumatra.
De regering maakte in januari bekend dat vergunningen van 28 ondernemingen zouden worden ingetrokken. Daarbij hoorden ook rechten rond Martabe. Er ontstond angst dat de winstgevende mijn uiteindelijk in handen zou kunnen komen van een staatsbedrijf.
Prabowo liet de zaak later opnieuw bekijken. Hij zei dat beleggers hun rechten moesten terugkrijgen wanneer geen ernstige misstappen waren vastgesteld. De mijn mocht daarna de productie hervatten.
VERTROUWEN VAN BELEGGERS
Maar het voorval rond Martabe kwam op een moment dat internationale beleggers al nerveus waren geworden over de economische koers van Prabowo. De Indonesische beurs is dit jaar scherp gedaald nadat indexaanbieder MSCI vragen stelde over de transparantie van de markt en waarschuwde voor mogelijke wijzigingen in de plaats van Indonesië binnen zijn belangrijke indexen.
De onrust loopt gelijk op met Prabowo’s wens om de opbrengsten van Indonesische bodemschatten meer in eigen hand te houden. Eerder veranderde economische nationalisering al de nikkelindustrie van het land.
De regering werkt nu aan een grondstoffenbeurs waarmee Indonesië meer invloed wil krijgen op de prijzen van strategische mineralen en andere goederen. Die prijsbepaling ligt nu vaak buiten het land.
Prabowo vindt dat Indonesië, als één van de grootste producenten van verschillende belangrijke grondstoffen, meer te zeggen moet hebben over de prijzen waarvoor deze rijkdom wordt verkocht. Volgens hem moet een groter deel van de opbrengst in Indonesië blijven, in plaats van het land vooral als leverancier van ruwe materialen te behandelen.
Voor beleggers blijft de vraag hoe ver Jakarta met staatsbemoeienis wil gaan. Zij willen weten of hun investeringen en eigendommen beschermd blijven.
RIJKE FAMILIES ZOEKEN UITWEG
Ook binnen de Indonesische zakenwereld is de onzekerheid voelbaar. Sommige van de rijkste families brengen meer geld naar het buitenland.
Ondernemingen die verbonden zijn aan de familie Hartono, de rijkste familie van Indonesië en grootaandeelhouder van Bank Central Asia, hebben minstens 1,4 miljard dollar buiten Indonesië geïnvesteerd. Dat trok aandacht omdat de familie haar vermogen van oudsher vooral in eigen land hield.
Commentatoren zien hierin een teken van bredere onrust onder ondernemers over het beleid van Prabowo. Andere rijke Indonesiërs zouden eveneens vermogen naar het buitenland brengen.
“Dit komt zeker door het beleid van de president. Mensen moeten hun leven beschermen,” vertelde een christelijke ondernemer aan Worthy News.
Er bestaan ook zorgen dat de regering meer druk kan gaan uitoefenen op de machtigste zakenfamilies. Dat kan verklaren waarom geld het land verlaat.
PATRIOT-OBLIGATIES
Tegelijk groeit de invloed van Danantara, een machtig staatsfonds dat onder Prabowo werd opgezet. Het fonds moet honderden miljarden dollars aan overheidsbezit beheren en grote projecten helpen financieren.
Danantara heeft geld gezocht bij rijke zakenfamilies via door de overheid gesteunde zogeheten Patriot-obligaties. Ook ontstond politiek debat over het belang van de familie Hartono in Bank Central Asia. Danantara ontkende dat de staat de greep van de familie op de bank wil overnemen.
De Hartono’s houden overigens nog steeds het grootste deel van hun vermogen in Indonesië. Dat laat zien hoe ingewikkeld de verhouding is tussen de zakenelite en de regering-Prabowo.
NIEUWE MINISTER
In een poging de financiële markten gerust te stellen, wijzigde Prabowo zijn economische team. Op 14 september ontsloeg hij minister van Financiën Purbaya Yudhi Sadewa, die ongeveer een jaar in functie was.
Zijn plaats werd ingenomen door Suahasil Nazara, voormalig academicus en sinds 2019 viceminister van Financiën.
Beleggers reageerden overwegend positief. Zij zien in hem een voorspelbaarder bestuurder die na maanden van onzekerheid meer vertrouwen zou kunnen brengen.
Suahasil heeft beloofd de overheidsfinanciën beheersbaar te houden, terwijl de programma’s van Prabowo doorgaan. Vrijdag benadrukte hij ook het belang van een vaste beleidslijn en open contact met de financiële markten.
MILITAIR VERLEDEN
Prabowo, 74, was legergeneraal en commandant van speciale eenheden. Hij won de presidentsverkiezingen van februari 2024 met bijna 60 procent van de stemmen en werd op 20 oktober dat jaar beëdigd als achtste president van Indonesië.
Hij is de voormalige schoonzoon van de vroegere autoritaire machthebber Suharto, wiens 32-jarige bewind in 1998 na grote protesten eindigde.
Prabowo werd dat jaar uit het leger ontslagen en wordt al lange tijd in verband gebracht met ontvoeringen van pro-democratische activisten en andere mensenrechtenschendingen.
Hij ontkent schuld en is hiervoor nooit veroordeeld. Toch zijn er Indonesiërs die zich zorgen maken over zijn militaire verleden en over de groeiende rol van de staat in economie en politiek.
Zijn aanhangers wijzen er echter op dat hij een duidelijk democratisch mandaat kreeg. Hij voerde campagne met de belofte de economische ontwikkeling van zijn voorganger Joko Widodo voort te zetten.
Vrijdag benoemde Prabowo verschillende zakenmagnaten in een nieuwe adviesraad van 24 leden. Ook politici en invloedrijke voormalige islamitische leiders kregen daarin zitting. De benoemingen kunnen belangrijke ondernemers een directere lijn naar de president geven.
KANS OF WAARSCHUWING
Er zijn aanwijzingen dat sommige buitenlandse beleggers de sterke beursdaling juist als kans zien. Buitenlands geld keert terug naar delen van de Indonesische markt, onder meer naar staatsobligaties.
Het Zweedse Coeli Asset Management deed na de daling zijn eerste investering in Indonesië. Fondsbeheerder James Bannan zei na een bezoek aan Jakarta dat Prabowo steeds meer bereid leek naar beleggers te luisteren.
De Martabe-mijn draait weer. Maar de tijdelijke stillegging maakt duidelijk voor welke moeilijke opdracht Prabowo staat: Indonesië meer voordeel laten halen uit zijn eigen rijkdom, zonder dat buitenlandse beleggers en de eigen zakenwereld vrezen dat hun geld en bezit niet meer veilig zijn.
De uitkomst kan bepalen of zijn economische nationalisme nieuwe investeringen aantrekt of Indonesië voor binnenlandse en buitenlandse geldschieters juist onzekerder maakt.